In de afgelopen maanden heb ik met tientallen mensen gewerkt die in aanraking kwamen met AI, vaak voor het eerst. En telkens weer merkte ik: het is niet de techniek die hen tegenhoudt, maar het gevoel erbij. Twijfel. Onzekerheid. Soms zelfs angst.
Terwijl IT vaak druk is met implementeren, vergeten we soms wat het met mensen dóet als hun werk verandert door AI.
AI: indrukwekkend én beangstigend
Toen ik zelf voor het eerst met tools als Copilot ging werken, was ik ook even van mijn stuk. “Kan dit écht?” dacht ik. “En wat betekent dat dan voor mijn werk?” Die vragen zijn logisch. We worden ineens geconfronteerd met technologie die dingen doet die we nooit voor mogelijk hielden. Samenvattingen schrijven, e-mails opstellen, inzichten geven uit vergadernotities, in seconden. Het lijkt bijna magie.
Maar achter die magie schuilt ook een kanttekening: het roept vragen op over controle, privacy, en zelfs onze waarde als professional.
Hoe ADKAR helpt bij AI-adoptie
Bij Wortell werken wij met het ADKAR-model van Prosci om verandering gestructureerd én mensgericht aan te pakken. En dat helpt enorm bij iets complex en spannend als AI-adoptie. Het model bestaat uit vijf fases:
- Awareness | waarom is deze verandering nodig?
- Desire | wil ik hieraan meedoen?
- Knowledge | hoe werkt het precies?
- Ability | kan ik het toepassen?
- Reinforcement | wat zorgt ervoor dat ik het blijf doen?
Wanneer iemand AI spannend vindt, zit dat vaak in de eerste twee stappen: Awareness en vooral Desire. Iemand snapt misschien wel dat er iets verandert, maar voelt zich nog niet veilig genoeg om erin mee te gaan. Als je daar overheen stapt en meteen op training of implementatie focust, mis je de kern.
Door met ADKAR te werken, zorgen we dat er ruimte is voor die gevoelens. En dat we de juiste stappen op het juiste moment zetten.
Waarom leiders het verschil maken
Een andere belangrijke succesfactor binnen de Prosci methode is de rol van de sponsor. Iemand binnen de organisatie die zichtbaar laat zien dat deze verandering belangrijk is, die zich uitspreekt, aanwezig is en knelpunten helpt oplossen. Die rol is essentieel.
Wanneer medewerkers twijfelen of onzeker zijn over AI, kijken ze onbewust (of bewust) naar hun leidinggevende: “Vind jij dit belangrijk? Gebruik jij het ook echt?”. Als daar het goede voorbeeld wordt gegeven, dan ontstaat er vertrouwen. Dat vertrouwen is goud waard.
Bij een van mijn klanten zag ik dit in de praktijk gebeuren. De sponsor was niet alleen formeel betrokken, maar ook écht zichtbaar gedurende het traject. Hij was aanwezig bij álle sessies, stelde zelf vragen aan Copilot, en deelde actief voorbeelden van hoe hij het gebruikte in zijn eigen werk.
Als gevolg groeide het community gevoel onder de deelnemers enorm snel. Mensen gingen elkaar inspireren, ervaringen werden gedeeld, en er ontstond een sfeer van nieuwsgierigheid in plaats van twijfel. Dankzij die actieve sponsoring durfden mensen echt te gaan ontdekken.
Een goede sponsor versnelt niet alleen adoptie, maar vergroot ook het zelfvertrouwen van de groep. En dat is vaak precies wat nodig is om iets nieuws als AI blijvend te laten landen.
Vertrouwen als sleutel tot adoptie
Ik geloof niet dat iedereen meteen AI-expert hoeft te worden. Maar ik geloof wél dat iedereen de kans verdient om te ontdekken wat het voor hem of haar kan betekenen, op een manier die veilig voelt. Met kleine stapjes. Met vertrouwen. En met ruimte voor twijfel.
Met ADKAR en sterke sponsoren creëren we die veilige kaders. Geen verandering omdat het ‘moet’, maar omdat het mag en omdat het helpt.
Dani Brandsema 